“Dışarıdan iyi görünüyorum ama içimde hep bir gerginlik var.”
Sürekli tetikte kalmak, gerçekten dinlenememek ve gevşemeyi hak etmiyormuş gibi hissetmek.
Klinik Psikolog · Suadiye, İstanbul
Ben Seren Basmacı, klinik psikolog. İstanbul Suadiye'deki ofisimde ve çevrim içi olarak yetişkinlerle bireysel psikoterapi yürütüyorum. Yönelimim şema terapi ve bilişsel davranışçı terapi: hem bugün sizi zorlayan düşünce ve davranış örüntülerine, hem de bu örüntülerin çok daha eski köklerine birlikte bakıyoruz.
Buraya bir şeyleri hızlıca düzeltmek için değil de uzun süredir tek başınıza taşıdığınız şeye eşlik edecek birini aradığınız için geldiyseniz — bu sayfa, bu alanın nasıl işlediğini olduğu gibi anlatmak için var.
Seren Basmacı Klinik Psikolog
Belki size de tanıdık geliyor
Ama bir şeylerin tekrar ettiğini hisseder: aynı kırgınlık, aynı sıkışma, aynı iç ses, aynı yalnızlık. Aşağıdaki cümlelerden biri size ait geliyorsa, o cümle bir başlangıç noktası olabilir.
“Dışarıdan iyi görünüyorum ama içimde hep bir gerginlik var.”
Sürekli tetikte kalmak, gerçekten dinlenememek ve gevşemeyi hak etmiyormuş gibi hissetmek.
“İlişkilerde hep aynı yere çarpıyorum.”
Yakınlaşmak isterken incinmekten korkmak; sınır koymakta, istemekte ya da güvenmekte zorlanmak.
“Aklım susmuyor.”
Senaryolar, olasılıklar, her şeyi önceden hesaplama ihtiyacı ve bitmeyen iç konuşmanın yorgunluğu.
“Ne hissettiğimi biliyorum ama nedenini çözemiyorum.”
Duygunun yüzeyi görünürken kökü çoğu zaman çok daha eski örüntülerin içinde saklı kalır.
Bu cümlelerin hiçbiri size ait değilse de sorun yok. Terapiye gelmek için önce doğru kelimeyi bulmuş olmanız gerekmiyor.
Terapi neden iyi gelebilir?
Terapide amaç yalnızca belirtileri azaltmak değildir. Kişinin kendisiyle kurduğu ilişkiyi, iç sesinin tonunu, duygularını yaşama biçimini ve başkalarıyla temasını anlamak da sürecin bir parçasıdır.
Bazen değişim, daha az kaygılı olmak kadar kendine daha az sert davranabilmekle başlar. Bazen de “ilk kez burada kendim gibi olabiliyorum” duygusuyla.
Terapi bir tavsiye alma yeri değildir. Sizin yerinize karar veren, ne yapmanız gerektiğini söyleyen bir alan da değildir. Birlikte yapılan şey daha çok şudur: dağınık görünen bir hikâyeyi, ikinizin de görebileceği bir yere sermek.
Bu alan nasıl hissettirsin isterim
Seren'den
FMV Özel Erenköy Işık Lisesi'nden mezun olduktan sonra 2020 yılında İstanbul Bilgi Üniversitesi Psikoloji lisans eğitimimi tamamladım. Lisans yıllarımda FMV Özel Erenköy Işık Anaokulu'nda stajyer psikolog olarak çalıştım; aynı dönemde TURMEPA Deniz Temiz Derneği ile deniz görmemiş çocuklar için yürütülen sosyal sorumluluk projelerinde yer aldım.
İstanbul Rumeli Üniversitesi Klinik Psikoloji yüksek lisans sürecimle birlikte bilişsel davranışçı terapi ve şema terapi odaklı eğitimlerimi derinleştirdim. Bugün mesleğimde en çok önemsediğim şey, bilimsel çerçevesi güçlü ama insani sıcaklığını kaybetmeyen bir alan sunabilmek.
Danışanlarımla çalışırken şunu sık sık görüyorum: insanlar çoğu zaman ne yapmaları gerektiğini zaten biliyor. Eksik olan bilgi değil, o bilgiyi taşıyabilecekleri bir güven duygusu. Terapide asıl yaptığımız şey belki de bu güveni yavaş yavaş, birlikte kurmak.
Ve şunu da söylemem gerekir: terapi her zaman rahat bir süreç değildir. Bazen daha önce hiç bakmadığınız bir yere bakmayı gerektirir. Bu yüzden hızlı çözüm ya da kesin sonuç vaat etmiyorum. Vaat edebileceğim şey, o bakışı yalnız yapmayacağınız.
Bakış açım
Bir terapistle çalışmaya karar vermeden önce onun neye inandığını bilmek, hangi tekniği kullandığını bilmekten çoğu zaman daha çok işe yarar. Aşağıdakiler, çalışma biçimimi belirleyen birkaç temel kanaat.
Kaygı, öfke, kaçınma, erteleme — hepsi bir zamanlar bir işe yaradı. Onları doğrudan ortadan kaldırmaya çalışmak çoğu zaman kişiyi savunmasız bırakır. Önce neyi koruduklarını anlarız; bırakmak ondan sonra hem kolaylaşır hem kalıcı olur.
Bazen ilk seanslarda belirgin bir hafifleme olur ve bu gerçektir. Ama bazen de o hafifleme, asıl meselenin biraz daha derine çekilmesinden gelir. Bu ikisini ayırt etmek benim işim; size “geçti” demek için acele etmem.
Neden böyle olduğunuzu anlamak rahatlatır ama tek başına değiştirmez; “biliyorum ama yapamıyorum” cümlesi bu yüzden bu kadar yaygın. O nedenle konuşmanın yanında deneyimlemeye, denemeye ve seans dışına taşan çalışmalara da yer açarız.
Anlattığınız bir çatışmada kimin haklı olduğuna karar vermek benim işim değil. Ama sizin iyiliğinizden yanayım ve bu ikisi aynı şey değil. Zaman zaman bu, duymak istemediğiniz bir şeyi söylemem anlamına gelir.
Tanılar klinik iletişim için vardır ve işe yararlar. Ama bir insanı açıklamazlar. Bu odada size bir etiketin özellikleriyle değil, kendi hikâyenizin içinden bakılır.
Terapinin amacı size kalıcı bir ihtiyaç yaratmak değil. İyi giden bir süreç, bir noktada bana giderek daha az ihtiyaç duymanızla sonuçlanır. Bu yüzden nereye gittiğimizi ve ne zaman durabileceğimizi baştan konuşuruz.
Yaklaşım
Terapi süreci yalnızca bugün yaşadığınız zorluğa değil; onu nasıl taşıdığınıza, hangi ilişkisel örüntüler içinde tekrar ettiğine ve altında hangi ihtiyacın beklediğine bakar. Aşağıda kullandığım iki temel çerçeveyi olabildiğince açık anlatmaya çalıştım.
Schema Therapy
Şema terapi, çocuklukta karşılanmamış duygusal ihtiyaçların yetişkinlikte tekrar eden düşünce, duygu ve ilişki örüntülerine nasıl dönüştüğünü inceleyen bir psikoterapi modelidir. Bilişsel davranışçı terapi temelinden gelişmiş, bağlanma kuramı ve deneyimsel yöntemlerle genişlemiştir.
Cognitive Behavioral Therapy
Bilişsel davranışçı terapi (BDT), düşünce, duygu ve davranış arasındaki bağı görünür kılan; etkinliği geniş araştırmalarla desteklenmiş, yapılandırılmış bir yaklaşımdır. Kaygı bozuklukları, depresyon, panik atak ve OKB gibi tablolarda yaygın olarak kullanılır.
Nasıl birleşiyor
Hangi çerçevenin öne çıkacağı baştan belirlenmiş değildir; sizinle ve getirdiğiniz konuyla birlikte şekillenir. Bazen önce güncel belirtiyi taşınabilir hale getirmek gerekir; bazen de asıl mesele o belirtinin altındaki çok daha eski hikâyededir.
Sık çalışılan konular
Aşağıdaki başlıklar tanı değil, tarif. Kendinizi bir tanının içine yerleştirmek zorunda değilsiniz; ne yaşadığınızı kendi kelimelerinizle anlatmanız yeterli.
Olmamış şeyler için hazırlanmak, en kötüsünü düşünmek ve bedenin sürekli tetikte kalması.
Hayattan geri çekilme, eskisi kadar hissedememe ve her şeyin ağırlaşarak yavaşlaması.
Bedensel belirtilerin hızla yükselmesi, kontrolü kaybetme korkusu ve yoğun alarm hâli.
Zihnin “ya şöyle olursa” sorusuna takılması ve geçici rahatlama için tekrar eden ritüeller.
Uzun süredir verme hâlinde olup kendine dönecek duygusal alanı kaybetmek; dinlenirken bile gevşeyememek.
Yakınlık, mesafe, incinme ve bağlanma etrafında kendini tekrar eden duygusal desenler.
Kendine karşı sertlik, yetersizlik hissi ve değeri hep başkalarının gözünde aramak.
Ayrılık, kayıp, taşınma, iş değişikliği; dışarıdan “normal” görünen ama içeride sarsan dönemler.
Süreç
Terapiye başlamadan önce ne olacağını bilmek isteyen çok kişi var. Bu bölüm, sürecin daha görünür ve güvenli hissettirmesi için yazıldı.
Formu doldurmanız ya da kısa bir mesaj yazmanız yeterli. Ne yaşadığınızı baştan eksiksiz anlatmak zorunda değilsiniz; birkaç cümle de yeterli bir başlangıçtır. Uygun bir gün ve saat için birlikte plan yaparız.
İlk görüşmelerde sizi buraya getiren nedenleri, bugünkü zorluğun geçmişle bağlantısını ve süreçten beklentinizi konuşuruz. Bu aşama aynı zamanda birlikte çalışıp çalışamayacağımıza karar verdiğimiz karşılıklı bir tanışmadır.
Düzenli görüşmelerle hem güncel zorluğa hem de altındaki örüntülere bakarız. Amaç yalnızca rahatlamak değil; kendinizi daha net duymak, daha dengeli taşımak ve kendinizle daha güvenli bir ilişki kurmaktır.
Çalışma çerçevesi
Sürenin, sıklığın ve sınırların baştan net olması bir formalite değil; güven duygusunun bir parçasıdır. Aşağıdakiler ilk görüşmede birlikte netleştirilir.
Karşılıklılık
Terapi tek taraflı bir hizmet değil; iki kişinin birlikte kurduğu bir çalışma. O yüzden ikisini de yazmak bana dürüst geliyor.
Gider. Yanlış anlarım, bir şeyi fazla erken söylerim, bir şeyi kaçırırım. Terapide bunlar olur ve olması sürecin bozulduğu anlamına gelmez. Önemli olan konuşulabilmesi.
Terapi ilişkisinin en iyileştirici yanlarından biri belki de tam burada: bir kırgınlığın ilişkiyi bitirmek zorunda olmadığını bir kez yaşamak.
Görüşmelerde paylaştıklarınız mesleki gizlilik ilkesi kapsamındadır. İçeriği aileniz, iş yeriniz ya da herhangi bir üçüncü kişiyle paylaşılmaz. Terapiye başvurmuş olmanız bile başlı başına gizli bilgidir.
Gizliliğin yasal ve etik olarak tanımlı sınırları vardır: kendiniz veya bir başkası için ciddi ve yakın bir tehlike söz konusu olduğunda, çocuk ihmali/istismarı bildirimi gerektiğinde ya da yargı mercilerinin yasal talebi olduğunda. Bu sınırlar size ilk görüşmede açıkça anlatılır.
Mesleki gelişimin sürekliliği için düzenli süpervizyon alırım. Süpervizyonda vakalar kimliği belirlenemeyecek biçimde ele alınır ve süpervizör de aynı gizlilik yükümlülüğü altındadır. Seanslar sizin açık onayınız olmadan kaydedilmez.
Bu web sitesi acil yardım hattı değildir ve mesajlara anlık dönüş yapılmaz. Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceleriniz varsa, ya da acil tıbbi/psikiyatrik bir durum yaşıyorsanız lütfen beklemeyin:
Bu sayfadaki hiçbir içerik tıbbi tanı, tedavi ya da profesyonel değerlendirme yerine geçmez.
Belki bunu duymaya ihtiyacınız var
Bazen insan uzun süre güçlü kalmaya çalıştığı için ne kadar yorulduğunu fark edemez. Bazen de herkes için orada olurken, kendi içindeki sesi hep en sona bırakır.
Yardım istemek geç kalınmış bir şey değildir. Terapiye gelen çoğu kişi “bu kadarı için gelinir mi?” diye düşünerek gelir. Gelinir. Bir şeyin sizi zorluyor olması, ona bakmak için yeterli bir sebeptir.
Uzun zamandır içinizde taşıdığınız şeye bir alan açmak istiyorsanız, terapi bunu yavaşça ve güvenle yapabileceğiniz yerlerden biri olabilir. Hazır hissetmeseniz bile.
— Seren Basmacı
Yazılar
Bu yazılar terapinin yerine geçmez; ama terapiye başlamadan önce kendinizi, örüntülerinizi ve duygusal süreçlerinizi anlamaya küçük bir kapı aralayabilir.
Zihnin neden sürekli en kötüsüne hazırlandığını anlamak, kaygıyla ilişkinizi değiştirmenin başlangıcı olabilir.
Yazıyı okuyunYakınlık, kırılganlık ve savunma biçimlerimiz çoğu zaman bugünden çok daha eski bir yerden gelir.
Yazıyı okuyunİç sesin tonu değiştiğinde yalnızca düşünceler değil, tüm yaşam hissi de değişmeye başlar.
Yazıyı okuyunŞema terapinin ne olduğunu, hangi durumlarda kullanıldığını ve BDT'den nerede ayrıldığını sade bir dille anlattım.
Yazıyı okuyunİlk seansa dair merak edilenler, yaygın endişeler ve kimsenin söylemediği birkaç pratik ayrıntı.
Yazıyı okuyunEğitim ve mesleki gelişim
Bu liste bir vitrin değil; kimden, hangi çerçevede eğitim aldığımın açıkça görülebilmesi için burada. Terapiste güvenmek, onun nereden geldiğini bilmekle de ilgilidir.
Akademik disiplinin ve mesleki yönelimin ilk şekillendiği dönem.
Teorik altyapının ve mesleki bakış açısının oluştuğu temel dönem; lisans yıllarında FMV Özel Erenköy Işık Anaokulu'nda stajyer psikolog olarak saha deneyimi.
Deniz görmemiş çocuklar için düzenlenen Yalova gezileri kapsamında yürütülen projelere katılım.
Bilişsel davranışçı terapi dersleri ve Dr. Serap Çakıcı ile yürütülen BDT süpervizyon dersi tamamlandı.
Dr. Emel Stroup tarafından düzenlenen workshop programında ilk görüşme becerileri, depresyon, anksiyete, OKB ve ERP uygulamaları üzerine çalışıldı.
CBT İstanbul yas süreci semineri; ÇAGEV yetişkin psikoterapileri semineri; Gottman Enstitüsü partner şiddeti workshop'u; Şema Terapide İmgelem Tekniği master class'ı; Prof. Dr. Hakan Türkçapar'ın TSSB odaklı BDT çalışması.
Ev Okulu Derneği kapsamında Çocuk ve Ergenlerle BDT ile Bilişsel Davranışçı Oyun Terapisi eğitimleri tamamlandı.
Prof. Dr. Gonca Soygüt Pekak tarafından yürütülen ISST onaylı uluslararası şema terapi eğitimi tamamlandı; Doç. Dr. İ. Volkan Gülüm ile şema terapi süpervizyon süreci hâlen devam ediyor.
Sık sorulan sorular
İlk görüşmede sizi terapiye getiren nedenler, şu anda yaşadığınız zorluklar, geçmişinizin bugünle ilişkisi ve süreçten beklentiniz konuşulur. Her şeyi hazır, sıralı ve eksiksiz anlatmanız gerekmez; nereden başlayacağınızı bilememek de başlı başına konuşulabilecek bir şeydir.
İlk görüşme aynı zamanda birlikte çalışıp çalışamayacağınıza karar verdiğiniz karşılıklı bir tanışmadır. Devam etmek zorunda değilsiniz.
Hayır. Terapi yalnızca kriz anlarına ait bir alan değildir. Tekrar eden ilişki örüntülerini anlamak, kendinizle daha dengeli bir ilişki kurmak ya da uzun süredir adını koyamadığınız bir yorgunluğa bakmak da geçerli nedenlerdir.
Bir zorluğun terapiye değmesi için önce büyümesi gerekmez.
Bilişsel davranışçı terapi (BDT), bugünkü düşünce, duygu ve davranışlar arasındaki bağı görünür kılan, kanıta dayalı ve yapılandırılmış bir yaklaşımdır. Şema terapi ise BDT temelinden gelişmiş; çocuklukta karşılanmamış duygusal ihtiyaçların bugün tekrar eden örüntülere nasıl dönüştüğünü inceleyen, daha uzun soluklu bir modeldir.
BDT çoğu zaman güncel belirtiye daha hızlı yanıt verirken, şema terapi kökü uzun yıllara uzanan tekrarlarda derinleşmeye alan açar. Şema terapiyi ayrıntılı anlattığım yazı.
Uygun koşullar sağlandığında online psikoterapi de düzenli ve etkili bir çalışma alanı sunabilir. Belirleyici olan ekranın kendisi değil, çerçevenin korunmasıdır: sessiz ve yalnız olabildiğiniz bir oda, kesintiye uğramayan bir saat, sabit bir gün ve güvenli bir bağlantı.
Bazı çalışma biçimleri için yüz yüze görüşme daha uygun olabilir; bunu birlikte değerlendiririz. Online terapi sayfasında sürecin nasıl işlediğini ayrıntılı anlattım.
Bu, çalışılan konuya, sürecin derinliğine ve hedeflere göre kişiden kişiye değişir; baştan kesin bir süre söylemek dürüst olmaz. Genel olarak belirli bir güncel zorlukla çalışırken süreç daha kısa olabilirken, uzun yıllara yayılan örüntülerle çalışmak daha fazla zaman ister.
Çoğu kişi için ilk rahatlama, sorun çözülmeden önce anlaşıldığını hissettiği anda gelir.
Evet. Görüşmelerde paylaştıklarınız mesleki gizlilik ilkesi kapsamındadır ve üçüncü kişilerle paylaşılmaz.
Gizliliğin yasal ve etik sınırları vardır: kişinin kendisi ya da bir başkası için ciddi ve yakın bir tehlike söz konusu olduğunda, çocuk ihmali veya istismarı bildirimi gerektiğinde ya da yargı mercilerinin yasal talebi olduğunda paylaşım zorunlu olabilir. Bu sınırlar ilk görüşmede açıkça konuşulur.
Psikiyatrist tıp doktorudur; tanı koyabilir ve ilaç tedavisi düzenleyebilir. Klinik psikolog ise psikoterapi yürütür, ilaç yazamaz.
Bazı tablolarda psikoterapi ve ilaç tedavisi birlikte yürüdüğünde sonuç daha iyi olur; böyle durumlarda, sizin onayınızla psikiyatri hekimiyle iş birliği içinde çalışmak mümkündür.
Arkadaşınız sizi seviyor ve bu çok değerli. Ama tam da bu yüzden tarafsız kalamaz, sizi üzmemek için bazı şeyleri söylemez ve ilişkide kendi ihtiyaçları da vardır — sıra bir gün ona geçer.
Terapide ilişki tek yönlüdür: o saat bütünüyle size ayrılmıştır, benim size anlatacak bir derdim yok. Ayrıca arkadaşınız hikâyenin içindedir; ben dışından bakabilir ve tekrar eden örüntüleri görmek üzere eğitilmiş biri olarak çalışabilirim.
Bu soruyu çok kişi soruyor ve sorulması bile bir şey anlatıyor: hayatı boyunca kimseyi yormamaya çalışmış olmak gibi.
Hayır, gelmez. Bunu taşıyabilmek için eğitim alıyorum, düzenli süpervizyon alıyorum ve kendi sınırlarımı korumayı işimin bir parçası sayıyorum. Sizin işiniz beni korumak değil.
Genellikle hayır — ama bu sizi yalnız bırakacağım anlamına gelmiyor. Tavsiye kısa vadede rahatlatır, uzun vadede kişiyi kendi kararına yabancılaştırır. Bunun yerine seçeneklerin, korkuların ve her seçeneğin bedelinin görünür olmasına çalışırız.
Güvenlik söz konusu olduğunda ise net konuşurum; orada muğlaklık yapmam.
Evet. Birçok tabloda psikoterapi ve ilaç tedavisi birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır. İlaç kullanıyor olmanız terapinin işe yaramayacağı anlamına gelmez; çoğu zaman tam tersine, üzerinde çalışabilmek için gereken zemini sağlar.
İlacı bırakma, azaltma ya da değiştirme kararı yalnızca hekiminize aittir; ben bu konuda öneride bulunmam. Sizin onayınızla hekiminizle iş birliği içinde çalışmak ise mümkündür.
Süreci sonlandırmak her zaman sizin hakkınızdır ve bunun için bir gerekçe sunmak zorunda değilsiniz.
Yine de mümkünse bu kararı bir görüşmede birlikte konuşmak faydalıdır; çünkü bazen ayrılma isteği sürecin kendisiyle ilgili önemli bir şeyi anlatır. İhtiyaç duyulduğunda başka bir meslektaşa yönlendirme yapılabilir.
İletişim
Suadiye'deki ofis; sakinlik, gizlilik ve net bir çerçeve içinde ilk temas kurabilmeniz için düzenlendi. Yazmak için hazır hissetmeniz gerekmiyor — birkaç cümle yeterli.
Ne hissettiğinizi uzun uzun anlatmanız gerekmiyor. Buradaki amaç, size uygun bir başlangıç planlayabilmek için birbirimizi biraz tanımak.
Bu form acil durumlar için uygun değildir. Acil bir durumdaysanız lütfen 112'yi arayın.