Online terapi nedir?
Online terapi, psikoterapi görüşmelerinin aynı odada bulunmak yerine güvenli bir görüntülü bağlantı üzerinden yürütülmesidir. Süre, sıklık, gizlilik ve etik çerçeve yüz yüze görüşmeyle aynıdır; değişen tek şey buluşma biçimidir. Çevrim içi terapide de aynı yöntemlerle — şema terapi ve bilişsel davranışçı terapiyle — çalışılır.
Yaygın bir yanlış anlama, online terapinin “hafif” ya da “geçici” bir çözüm olduğudur. Öyle değil. Uzun soluklu bir şema terapi süreci de, belirli bir kaygı tablosuyla yürütülen kısa bir BDT çalışması da çevrim içi yürütülebilir.
Online terapi yüz yüze kadar etkili mi?
Bu sorunun dürüst cevabı: çoğu durumda evet, ama her durumda değil.
Alandaki araştırmalar, özellikle kaygı bozuklukları ve depresyon gibi yaygın tablolarda çevrim içi psikoterapinin yüz yüze görüşmelere yakın sonuçlar verebildiğini gösteriyor. Bunu belirleyen şey teknoloji değil, çerçevenin korunup korunmadığı.
Yüz yüze görüşmenin belirgin biçimde avantajlı olduğu durumlar da var: bedensel tepkilerin yoğun olduğu çalışmalar, ilk kez terapiye gelen ve ekran üzerinden temas kurmakta zorlanan kişiler, ya da evde mahremiyetin sağlanamadığı durumlar. İlk görüşmelerde hangisinin size daha uygun olduğunu birlikte değerlendiririz.
Belirleyici olan ekranın kendisi değil, o saatin gerçekten korunup korunmadığıdır.
Online terapi kimler için uygun?
- Yoğun çalışma temposu nedeniyle düzenli ofis görüşmesi planlayamayanlar.
- İstanbul dışında yaşayan ya da ulaşımın zorlaştığı bir yerde olanlar.
- Yurt dışında yaşayan ve anadilinde konuşmak isteyenler.
- Sık seyahat eden, süreklilik arayan danışanlar.
- Küçük çocuğu olan ya da evden uzun süre ayrılamayanlar.
- Hareket kısıtlılığı olan ya da kronik bir sağlık durumu nedeniyle yolculuğu zorlaşanlar.
Kimler için uygun değil?
Bunu açıkça yazmak istiyorum, çünkü herkese “evet” demek dürüst olmaz:
- Aktif intihar riski ya da yakın güvenlik riski taşıyan durumlar.
- Akut psikotik tablolar.
- Ciddi madde kullanım bozukluğu.
- Öncelikli olarak ilaç tedavisi ve tıbbi takip gerektiren tablolar.
- Evde yalnız kalabileceğiniz güvenli bir alanın hiç bulunmaması.
Bu durumlarda çevrim içi çalışma yeterli olmaz; yüz yüze değerlendirme ve gerektiğinde psikiyatrik destek gerekir. Böyle bir tablo gördüğümde bunu söyler ve yönlendirme yaparım.
Görüşme pratikte nasıl yapılıyor?
İlk temastan sonra uygun bir gün ve saat belirlenir; görüşme bağlantısı randevudan önce iletilir. Ayrıca bir uygulama satın almanız ya da üyelik açmanız gerekmez.
Görüşme öncesi kontrol listesi
- Oda: Kapısı kapanan, yalnız kalabileceğiniz bir yer.
- Zaman: Kesintiye uğramayan 50 dakika; öncesine ve sonrasına birer tampon dakika.
- Cihaz: Telefon yerine bilgisayar ya da tablet; kamera göz hizasında.
- Ses: Kulaklık — hem gizlilik hem ses kalitesi için.
- Bildirimler: Kapalı; telefon sessizde ve görüş alanı dışında.
- Yedek plan: Bağlantı koparsa nasıl devam edileceği baştan konuşulur.
Arabada, iş yerinde, açık ofiste ya da yürürken yapılan görüşmeler çerçeveyi zayıflatır ve önerilmez. Bunun sebebi katılık değil: duygusal olarak zorlayıcı bir şeyin ortasında araya bir kapı zilinin girmesi, o anda açılmakta olan şeyi kapatır.
Yurt dışından katılmak mümkün mü?
Evet. Yurt dışında yaşayan ve kendi dilinde konuşmak isteyen danışanlarla çevrim içi çalışmak mümkün; görüşmeler Türkçe ya da İngilizce yapılabilir. Saat farkı randevu planlanırken birlikte gözetilir.
Tek önemli sınır şu: acil bir durumda size ulaşabilecek olan, bulunduğunuz ülkenin acil servisidir. Bu yüzden yurt dışından çalışırken, bulunduğunuz yerdeki acil numaralarını ve gerektiğinde başvurabileceğiniz bir kişiyi baştan birlikte not ederiz.
Gizlilik çevrim içi ortamda nasıl korunuyor?
Görüşmeler uçtan uca şifrelenmiş bir görüntülü görüşme bağlantısı üzerinden yapılır ve sizin açık onayınız olmadan kaydedilmez. Yüz yüze görüşmede geçerli olan mesleki gizlilik ilkesi ve onun yasal sınırları, çevrim içi görüşmede de birebir aynıdır.
Sizin tarafınızda alınabilecek en etkili önlem kulaklık kullanmak ve odada yalnız olduğunuzdan emin olmaktır. Detaylar için KVKK aydınlatma metnine bakabilirsiniz.
Acil bir durumdaysanız
Online terapi acil yardım kanalı değildir. Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceleriniz varsa Türkiye'de 112 Acil Çağrı Merkezi'ni ya da 183 Sosyal Destek Hattı'nı arayın; yurt dışındaysanız bulunduğunuz ülkenin acil hattına başvurun.
Sık sorulanlar
Görüşme ne kadar sürüyor?
Bireysel görüşmeler genellikle 45–50 dakika sürer ve çoğunlukla haftada bir yapılır — yüz yüze görüşmeyle aynı çerçeve geçerlidir.
Yüz yüze ile online görüşmeyi karıştırabilir miyim?
Evet. Bazı danışanlar düzenli olarak ofiste görüşürken seyahat ya da yoğunluk dönemlerinde çevrim içi devam ediyor. Önemli olan bunun rastgele değil, birlikte planlanmış olması.
Kamerayı kapatabilir miyim?
Prensip olarak kamera açık çalışırız; yüz ifadesi ve beden dili terapide taşıyıcı bilgidir. Ancak özellikle zorlandığınız bir anda kamerayı kapatmak istemeniz konuşulabilir bir şeydir — ve çoğu zaman kendisi de üzerinde çalışılmaya değer.
İnternet koparsa ne oluyor?
İlk görüşmede bir yedek plan belirleriz: kısa bir kesintide bağlantı yenilenir, sürmesi hâlinde telefonla devam edilir. Teknik bir aksaklık nedeniyle kaybedilen süre telafi edilir.
Başlamak isterseniz
Online terapinin size uygun olup olmadığını konuşmak için uzun bir şey yazmanız gerekmiyor. Birkaç cümle yeterli; gerisini birlikte netleştiririz.